Proxectos para mergullar

A indagación produtiva, tan rendíbel en todos os procesos de aprendizaxe, pode constituír tamén un vieiro para a dinamización lingüística se focalizamos os ámbitos sociais de uso, os múltiples espazos de creación ou distintos aspectos da fortaleza da lingua hoxe.

Mais, o caso é que cando esa indagación se proxecta sobre a historia e desde a historia, o que tamén cómpre facer, corremos o risco de ficar nun labor puramente histórico-lingüístico ou ben nun etnográfico-sentimental, o que é realmente contraproducente, sobre todo en contextos de desgaleguización acentuada. Fuxir da simple constatación do proceso de substitución lingüística, do vitimismo estéril, da asociación do galego co pasado, da perspectiva museística, parece só posíbel se reactualizamos, recoñecemos, revivimos e reciclamos as claves dese pasado coas perspectivas e as ferramentas de hoxe. Se iso contribúe á identificación co vehículo da creación, coa lingua. Algo obvio.

Como obvio é tamén que para facer iso non abonda con reproducir e difundir cos novos medios os usos, as circunstancias ou as formas culturais de antano. Cumprirá establecer diálogos cos protagonistas, motivar para recrear, abrir novas prácticas desde a potencialidade creativa, configurativa, do noso pasado, que é o que realmente pode interesar.

Máis ou menos nesta liña, hai boas experiencias, como as recollidas nos premiados No meu mar, na miña lingua e O tesouro dos nosos avós (as súas producións en blogue). Salvando as distancias, no noso IES, grazas á iniciativa dun membro do ENDL, puxemos xa en marcha o proxecto interdepartamental Unha imaxe, unha historia, co que pretendemos implicar un número considerábel de alumnado de diferentes niveis na conexión entre o pasado recente e a actualidade a través de fotos antigas con escenas reconstruíbeis hoxe. Esas dúas caras temporais do mesmo espazo terán que acompañarse de historias explicativas ou narrativas a xeito de pés de foto longos, baseadas nos contrastes entre as imaxes e na recolleita de información oral. A produción final debera ser un libro-mapa na rede e unha exposición audiovisual.

Neste blogue, aínda en probas, iremos dando conta do seu desenvolvemento e publicando os traballos do alumnado.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Reorientación das axudas aos ENL

Política Lingüística xa fixo pública a convocatoria de axudas para os proxectos dos equipos de normalización (consulta no DOG). Por vez primeira van ser valorados (e, daquela, suponse que incentivados) aspectos fundamentais como a implicación dos membros da comunidade educativa no proxecto, a orixinalidade das propostas para incidir nos usos orais e escritos, a utilización das novas tecnoloxías ou a colaboración con outras institucións e outros centros. O seu peso na cualificación do proxecto será dun 70%. Parece que se centra, pois, o camiño dunha axeitada planificación e dinamización lingüísticas. Agora precísanse os apoios institucionais correspondentes e as ferramentas e recursos tan demandados. E que non se demore a resolución.
O prazo para a presentación das solicitudes remata o 29 deste mes.
Chuzame! A Facebook A Twitter

Da submisión á fidelidade

O blog La paraula vola ponnos en contacto cos estudos e propostas do psicólogo Ferran Suay relativos ao proceso de substitución lingüística desde a perspectiva da psicoloxía do individuo e, en concreto, referentes ás condutas de submisión e fidelidade lingüísticas en situacións comunicativas en contextos de conflito. A procura de actuacións sobre a consciencia (socio)lingüística, posibilitando a adquisición de recursos persoais para afrontar as situacións de conflito e mellorar a autoestima en relación coa identidade e os usos da lingua, é un camiño aínda non suficientemente desenvolvido. Deste doutor en psicoloxía, corresponsábel do Taller d'Espai Lingüístic Personal, ofrécenos Antoni de la Torre, editor do citado blog, a presentación en slideshare Compromisos cívics i normalitat, que paga a pena consultar.

Porque é evidente que o dereito lingüístico central, poder vivir facendo un uso pleno da lingua propia (minorizada), é ben difícil de exercer -só temos que revisar os múltiplos casos de represión lingüística no mundo laboral galego- e hai un amplo abano de submisións lingüísticas que traspasan fronteiras simplificadoras -só hai que ler as declaracións ao respecto de Sarille no número 0 de Longa Lingua. E o alumnado dos nosos centros é, en grande parte, herdeiro e/ou practicante da deserción lingüística, tamén nos seus diferentes graos.
Para o galego, temos estudos sobre actitudes e hábitos que parten da análise dos discursos dos propios falantes, como os de Ana Iglesias Álvarez, autora de Falar galego: "No veo por qué". E hai psicólogos que se achegan ao estudo da sociolingüística, como Xaquín Loredo Gutiérrez, membro do Equipo de investigación do Seminario de Sociolingüística, que elaborou un Deseño de medidas para mellorar as actitudes cara ao galego e incrementar o seu uso. Alén disto, a compoñente psicolóxica latexa na maioría das propostas e actuacións de dinamización lingüística de colectivos como Tagen Ata (especialmente nos seus obradoiros de lingua e sociedade) e de profesores/as como Sechu Sende, autor de iniciativas máis que necesarias.
Porén, unha cuestión fundamental como son as estratexias para acadar unha progresiva fidelidade lingüística aínda ten que traballarse moito máis. E sobre todo no ensino, onde fai falta moita reflexión-acción a apartir das súas consecuencias didácticas: a construción de usos variados e reais da lingua a través de simulacións e interaccións diversas; o achegamento a modelos atraentes de uso consciente da lingua no deporte, na creación audiovisual... (os modelos determinadores/orientadores da conduta son centrais en calquera "intervención"); a aproximación ás expresións e aos referentes culturais -nun sentido amplo- en lingua portuguesa; etc., etc.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Estudos de sociolingüística

Fochicando no slidespace, atopei estes interesantes documentos de sociolingüística en Slideshare do profesor Anxo Lorenzo: "A recuperación da lingua galega: políticas lingüísticas emerxentes", "Os plans lingüísticos como instrumentos da planificación lingüística en Galicia", "O concepto de dinamización e o papel do dinamizador(a) lingüístico", "A lingua galega nos medios", "Idade e comportamentos (socio)lingüísticos na Galicia actual". Para sumar aos dispoñíbeis (iso si, en pdf) no Centro de Documentación Sociolingüística de Galicia, por exemplo.
Chuzame! A Facebook A Twitter